چرخش راست اروپا و سقوط به دامن طالبان
چرخش سیاست مهاجرتی اروپا به سمت راست، دولتهای آلمان، اتریش، سوئیس و نهادهای اتحادیه اروپا را به تعامل مستقیم با طالبان برای اخراج پناهجویان افغان سوق داده است. این تعامل، اصل الزامآورِ «عدم بازگرداندن» را نقض میکند و نشان میدهد که شعار حقوق بشر در جامعهی سرمایهداری، هنگامی که با منافع سیاسی و انتخاباتی گره میخورد، به ابزاری تاکتیکی فرو میکاهد.
گفتمان سوسیالیستیمطالب رسیده
چکیده
چرخش سیاست مهاجرتی اروپا به سمت راست، دولتهای آلمان، اتریش، سوئیس و نهادهای اتحادیه اروپا را به تعامل مستقیم با طالبان برای اخراج پناهجویان افغان سوق داده است. این تعامل، اصل الزامآورِ «عدم بازگرداندن» را نقض میکند و نشان میدهد که شعار حقوق بشر در جامعهی سرمایهداری، هنگامی که با منافع سیاسی و انتخاباتی گره میخورد، به ابزاری تاکتیکی فرو میکاهد.
مقدمه
صعود احزاب راست افراطی و رقابت راست میانهرو با آنها، فضای سیاسی اروپا را در سالهای اخیر دگرگون کرده است. توماس روتیگ، کارشناس افغانستان، این تغییر را «نتیجه روشن رشد راست افراطی بیگانهستیز» میداند و هشدار میدهد که تماسهای دیپلماتیک با طالبان نباید به «تهاجم اخراج» تبدیل شود (Ruttig, 2025a). این مقاله با بررسی سیاستهای آلمان، اتریش، سوئیس و اتحادیه اروپا نشان میدهد که چگونه ملاحظات انتخاباتی و امنیتی بر تعهدات حقوق بشری غلبه کرده اند.
۲. آلمان: از توقف اخراج تا توافق فنی با طالبان
آلمان پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، اخراج مستقیم افغانها را متوقف کرد؛ اما در اوت ۲۰۲۴ این روند را از سرگرفت. (Afghanistan International, 2026) از آغاز دوره پارلمانی فعلی تا سپتامبر ۲۰۲۶، دستکم ۲۶۳ مرد افغان—که تقریباً همگی سابقه کیفری داشتند—به کابل بازگردانده شدند (Afghan IRCA, 2026). آنچه این سیاست را متمایز میکند، همکاری مستقیم برلین با طالبان است: طالبان یک «تیم پشتیبانی فنی» به آلمان اعزام کرده تا اسناد هویتی افراد را برای اخراج صادر کند (BBC News Dari, 2026; Infomigrants, 2026). دولت آلمان حتی امکان تا سه پرواز چارتر در ماه را مطرح کرده است (DPA, 2026).
تا پایان سال ۲۰۲۵، حدود ۱۳ هزار افغان در آلمان ملزم به ترک کشور بودند و حدود ۱۰ هزار نفر از آنها تنها وضعیت موقت «تحمل» (Duldung) داشتند (BBC News Dari, 2026). روتیگ تأکید میکند که آلمان بهعنوان تنها کشور اروپایی، پنج پرواز جمعی با مجموع ۱۸۸ نفر انجام داده و یک توافق دوجانبهی اخراج با رژیم کابل منعقد کرده که جزئیات آن را از افکار عمومی پنهان نگهداشته است. (Ruttig, 2025b)
۳. سایر کشورهای اروپایی: الگوی تکرار شونده
اتریش در ژانویه ۲۰۲۵ دو مقام وزارت داخله را به کابل فرستاد و در سپتامبر ۲۰۲۵ میزبان نمایندگان طالبان در وین بود. (RIS, 2026) اولین اخراج به افغانستان در اکتبر ۲۰۲۵ انجام شد. (EUAA, 2025) سوئیس در اوت ۲۰۲۵ یک هیئت چهارنفره از طالبان را با هزینهای بالغ بر ۱۶ هزار دلار در ژنو میزبانی کرد تا ۱۳ افغان محکوم را شناسایی کند؛ با این حال، تا اکتبر ۲۰۲۵ هیچیک از این ۱۳ نفر اخراج نشدند و تنها سه نفر بعداً بازگردانده شدند. (Swissinfo, 2025; Swissinfo, 2026) این همکاری، اطلاعات شخصی افراد در معرض اخراج را در اختیار رژیمی قرار داده که هدف تحریمهای سازمان ملل است.
۴. اتحادیه اروپا: عادی سازی پنهان
در ژوئن ۲۰۲۶، کمیسیون اروپا برای نخستین بار از زمان بازگشت طالبان، هیأتی از این گروه را در بروکسل پذیرفت. این نشست که «فنی» خوانده شد، با حضور نمایندگان ۱۵ کشور عضو برگزار شد و طالبان آن را «سفر تاریخی» توصیف کرد. (DPA, 2026; Euronews, 2026) تنها ۲ درصد از افغانهایی که در سال ۲۰۲۴ دستور بازگشت از اتحادیه اروپا دریافت کرده بودند، واقعاً بازگردانده شدند؛ این نرخ پایین، محرک اصلی گفتوگو با طالبان بوده است (DPA, 2026). در سال ۲۰۲۵، ۶۳٬۸۰۰ درخواست پناهندگی افغانها در اتحادیه اروپا ثبت شد که ۱۰ درصد کل درخواستها را تشکیل میداد (Eurostat, 2026).
۵. نقض اصل عدم بازگرداندن و وضعیت حقوق بشر در افغانستان
اصل «عدم بازگرداندن» (non-refoulement) در حقوق بینالملل عرفی و معاهداتی الزامآور است و بازگرداندن هر فرد به کشوری که در آن با خطر شکنجه یا آسیب جبران ناپذیر مواجه است را ممنوع میکند. (UNRIC, 2026) ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر افغانستان، هشدار میدهد که این کشور «شدیدترین و نظاممندترین حمله به برابری جنسیتی در زمان ما» را تجربه میکند و از دولتها میخواهد که اصل عدم بازگرداندن را محترم بشمارند (OHCHR, 2025). در سال ۲۰۲۵ دستکم ۱٬۱۱۰ نفر—از جمله ۱۷۰ زن—در ملأ عام شلاق خوردند (OHCHR, 2026). عفو بینالملل تأکید میکند که بازگرداندن اجباری به افغانستان «بیتوجهی آشکار به تعهدات بینالمللی و نقض اصل الزامآور عدم بازگرداندن» است. (Amnesty International, 2025)
۶. حقوق بشر در جامعه سرمایهداری: شعاری تاکتیکی
مارکس در «درباره مسئله یهود» (۱۸۴۳) استدلال میکند که «حقوق بشر» آنگونه که در اعلامیههای بورژوایی صورتبندی شده، در واقع «حقوق شهروند بورژوا» است—حق فرد جدا افتاده در جامعه مدنیcapitalist، نه رهایی انسانی واقعی (Marx, 1843/1975; Solas, 2000). در این چارچوب، حقوق بشر تا زمانی محترم شمرده میشود که با منافع سیاسی و اقتصادی قدرتهای سرمایهداری در تضاد قرار نگیرد. اروپا امروز طالبان را بهدلیل نقض سیستماتیک حقوق بشر تحریم میکند؛ اما همزمان برای اخراج افغانها با همان رژیم بر سر یک میز مینشیند. این تناقض نشان میدهد که «حقوق بشر» در عمل، ابزاری برای مشروعیتبخشی به نظم موجود است، نه اصلی اخلاقی و جهانشمول.
۷. نتیجه گیری
چرخش راست اروپا و سیاست اخراج افغانها به دامان طالبان، پیوند سیاست واقعگرا با ریاکاری اخلاقی را آشکار میکند. آلمان، اتریش، سوئیس و اتحادیه اروپا با پذیرش هیئتهای طالبان، عملاً رژیمی را که زنان را از حقوق ابتدایی محروم و مخالفان را سرکوب میکند، بهرسمیت نیمهرسمی میشناسند. تا زمانیکه سیاست مهاجرتی اروپا بر پایه رقابت انتخاباتی و هراس از راست افراطی شکل بگیرد، نه «حق پناهندگی» معنایی خواهد داشت و نه «حقوق بشر»—جز شعاری برای مصرف داخلی.
---
یادداشت منابع (References)
Afghan IRCA. (2026, September 17). Germany deports 13 Afghans to Kabul. Afghan IRCA.
— گزارش شمار تجمعی ۲۶۳ نفر اخراجی از آلمان.
Afghanistan International. (2026,
September 1). آلمان گروه دیگری از پناهجویان افغان را به کابل اخراج کرد. Afghanistan International.
— تأیید ازسرگیری اخراجها از اوت ۲۰۲۴ و انجام چندین پرواز به کابل.
Amnesty International. (2025, December 16). Afghanistan: Forced returns to Taliban rule must end as latest figures reveal millions unlawfully deported in 2025. Amnesty International.
— آمار ۲.۶ میلیون اخراجی از ایران و پاکستان؛ هشدار درباره نقض اصل عدم بازگرداندن.
BBC News Dari. (2026, September 1). همزمان با سفر هیئت حکومت طالبان، آلمان ۲۲ افغان دیگر را به کابل اخراج کرد. BBC News Dari.
— جزئیات تیم پشتیبانی فنی طالبان در آلمان؛ آمار ۱۳ هزار نفر ملزم به ترک و ۱۰ هزار نفر با وضعیت «تحمل».
DPA. (2026, June 23). EU hosts Taliban officials in Brussels for first time since takeover. dpa International.
— نخستین حضور هیئت طالبان در بروکسل؛ نرخ ۲ درصدی اجرای دستورهای بازگشت.
EUAA. (2025, October 21). Austria carries out first removal to Afghanistan since 2021. European Union Agency for Asylum.
— نخستین اخراج اتریش به افغانستان پس از ۲۰۲۱.
Euronews. (2026, June 23). EU officials discreetly meet Taliban in Brussels to speed up Afghan
Deportations. Euro news.
— جزئیات نشست فنی بروکسل و حضور ۱۵ کشور عضو.
Eurostat. (2026, March 25). 27% drop in first-time asylum applications in 2025. European Commission.
— ثبت ۶۳٬۸۰۰ درخواست پناهندگی افغانها در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ (۱۰ درصد کل).
Infomigrants. (2026, September 16). ۱۳ مهاجر مجرم افغان از آلمان اخراج شدند. InfoMigrants.
— تأیید حمایت طالبان از اخراجها و اعزام پرسنل به آلمان.
Marx, K. (1843/1975). Zur Judenfrage. In MEW, Bd. 1. Dietz Verlag.
— نقد مارکس بر «حقوق بشر» بورژوایی
بهعنوان حقوق فرد جداافتاده در جامعه مدنی سرمایهداری.
OHCHR. (2025, October 30). Afghanistan: UN expert warns against normalising Taliban, urges States to stand firm on human rights. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights.
— هشدار ریچارد بنت درباره «شدیدترین حمله به برابری جنسیتی» و درخواست رعایت اصل عدم بازگرداندن.
OHCHR. (2026, March 3). Afghanistan: UN experts condemn Taliban’s surging use of corporal punishment. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights.
— آمار ۱٬۱۱۰ نفر شلاقخورده در سال ۲۰۲۵، از جمله ۱۷۰ زن.
RIS. (2026, March 23). BVwG-Entscheidung: Afghanistan – Länderfeststellungen. Rechtsinformationssystem des Bundes (Austria).
— سفر مقامات اتریشی به کابل (ژانویه ۲۰۲۵) و سفر هیئت طالبان به وین (سپتامبر ۲۰۲۵).
Ruttig, T. (2025a, May 22). Das Kabul-Dilemma der Bundesregierung. Afghanistan Analysts Network.
— هشدار روتیگ درباره استفاده از تماسها برای «تهاجم اخراج».
Ruttig, T. (2025b). Risse des Rechtsstaats. asyl aktuell.
— تحلیل نقش پیشرو آلمان و اتریش در
اخراج به افغانستان؛ پنج پرواز جمعی با ۱۸۸ نفر؛ توافق پنهان با طالبان.
Solas, J. (2000). Can a radical social worker believe in human rights? Australian Social Work, 53(1), 65–70.
— تفسیر مارکسی از حقوق بشر بهعنوان محصول بورژوایی برای حفظ موقعیت طبقه مسلط.
Swissinfo. (2025, October 28). No progress in Swiss repatriation of criminals to Afghanistan. SWI swissinfo.ch.
— جزئیات سفر هیئت طالبان به ژنو (اوت ۲۰۲۵) و عدم اجرای اخراج ۱۳ نفر.
Swissinfo. (2026, October 24). Paper trail shows how Switzerland negotiated with Taliban. SWI swissinfo.ch.
— هزینه بیش از ۱۶ هزار دلاری میزبانی از هیئت طالبان و اخراج نهایی سه نفر.
UNRIC. (2026, October 23). EU states must not send Afghans back to danger, warn UN experts. United Nations Regional Information Centre.
— یادآوری تعهدات عدم بازگرداندن تحت کنوانسیون منع شکنجه و میثاق حقوق مدنی و سیاسی
لطفا نظرات خود را با ما شریک سازید
مخاطبین گرامی برای برقراری ارتباط با اتحاد مبارزان سوسیالیست میتوانید با استفاده ازین فورم با ما در ارتباط باشید، سوالات و نظراتتان را با ما در میان بگذارید، با ما بیشتر آشنا شوید و گزارشات تصویری، صوتی و نوشتاری خود را برای ما ارسال کنید.